İşletim Sistemi Ne işe Yarar?

İşletim sistemi ders notları’na giriş amaçlı bu ilk yazımızda İşletim sistemi ne işe yarar sorusuna cevap vermeye çalışacağız. Bu soruya cevap vermeden önce bilgisayarı oluşturan unsurları hatırlamakta fayda var. Bilgisayar, donanım, işletim sistemi, uygulamalar(programlar) ve kullanıcılardan oluşur.

Donanım kısmı öncelikli olarak CPU, Memory (Hafıza) ve input&output özelliği bulunan cihazlardan oluşur. Bu donanımlar, Aplikasyonların amaçlarına hizmet ederler. Tüm bu işlemlerin yapılması için bir arayüze ihtiyaç duyulur. Yani programların donanım elementleri ile iletişime geçebilmeleri amacı ile işletim sistemleri üretilmiştir. Programlar donanıma direkt olarak erişemez, bunun yerine işletim sistemi aracılığı ile erişebilirler.

User View

Kullanıcı görüşü olarak da belirtebileceğimiz user viewı, kullanıcıya işletim sisteminin, daha doğrusu bilgisayarın sunumu olarak anlatabiliriz. Klavye, mouse gibi cihazlar da User View’ın bir parçasıdır. Bu yapıda bilgisayar donanımını işletim sisteminin müsade ettiği ölçüde kullanmanıza olanak sağlanmaktadır. En önemlisi kaynak tahsisi yönetimi (resource utilization) yapılmaktadır. Bu yapı genelde Tek Kullanıcılı bilgisayarlarda geçerlidir. (single user)

Tek kullanıcılı sistem denilince aklınız karışabilir. Evlerimizde kullandığımız tüm bilgisayarlar esasında single user özelliklidir. Bizim fazladan kullanıcı oluşturmamız, işletim sistemi dersinde belirtilecek olan Multi User sistem olduğu manasına gelmez. İşletim sistemlerinde çok kullanıcılı sistem olarak bahsedilen sistem, kullanıcıların uzaktaki bir bilgisayara bağlanıp (terminal) iş yapabildikleri sistemlerdir)

Multi User sistemlerde de işletim sistemi kaynakları paylaştırmak zorundadır. Kullanıcılar Terminale uzaktan bağlanır ve işletim sistemi bu kullanıcılara alan tahsis eder. Kullanıcılar da bu bilgisayarın donanımını kullanabilmektedirler.

System View

İşletim sistemine sistem gözüyle baktığımızda resource allocator olarak görülür. Resource utilization kullanıcı gözünden görülen bir hal iken, resource allocator sistem tarafından görünen kısmıdır. Bilgisayar içerisinde pek çok kaynak bulunur, bu kaynaklar problemlerimizi çözmede araç olarak kullanılmaktadır. CPU zamanı, hafıza alanı, dosya depolama alanları, giriş çıkış cihazları işletim sistemi tarafından yönetilirken bu unsurlar için alan oluşturmak (allocate etme) gereksinimi ortaya çıkar.

İşletim Sistemi’nin Tanımı

Yukarıdaki iki unsuru birleştirerek işletim sistemininin ne olduğuna baktığımızda, işletim sisteminin pek çok rolü olduğunu görüyoruz. Bir işletim sistemi üretilmiş olan bilgisayarın amacına hizmet etmektedir. İşin açıkçası bizler bilgisayarların donanımlarını direkt olarak kullanmaya kalksak, en usta yazılımcılar bile zorlanacaklar bu süreçleri kontrol edemeyeceklerdir. Çünkü kontrol edilmesi gereken pek çok unsur bulunmaktadır. İleride göreceğimiz Deadlock sorunlarının çözümü bile önemli ölçüde İşletim sistemleri tarafından yerine getirilmektedir.

İşletim sisteminin de arka planında görünmeyen, ama sürekli hissedilen ve donanım ile sürekli temas halinde bulunan bir yapı bulunmatkadır. Bu yapı genel olarak Kernel olarak adlandırılmaktadır. Kernel, kullanıcıdan daha uzak, donanıma ise daha yakın bir programdır ve sistem programları esasında sürekli olarak Kernel ile muhattap olmaktadır.

İşletim sistemlerinin yüzlerce tanımı yapılabilir. Ancak temel görevi her zaman için bilgisayar donanımının üretildiği amaca uygun olarak kullanılabilmesine olanak sağlayan bir arayüzdür denilebilir. Ancak arayüz tabiri hiç de küçümseyici değil, alt yapısı devasa olan ve milyonlarca satır koddan oluşan bir yapıyı kast etmektedir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir